حاتم قادری در کتاب «کشف ذهن: کشف نشانگانِ ریختارِ ذهنِ ایرانی» بر آن است که ذهن انسان ایرانی را نه با نگرشی ذاتگرایانه بلکه در بافت تاریخی و فرهنگی و اجتماعیای که ذهن ایرانیان، متأثر…
دکتر نیکو سرخوش
پرداختن بــه مفهومی همچون تقیه کــه از باورهای فقهی و کلامی شــیعیان اســت اقدامی خطیر به نظر میرسد. بنابر عرف چنیــن پژوهشهایی در حوزە کار متخصصانی اســت که بهطور خاص عمری را در این راه دانش اندوختــه و بهاصطلاح دودچراغخوردهاند. اما شاید رویکرد متفاوت این متن به تقیه توجیهی باشــد اندکی قابلقبول برای دست زدن به چنیــن مخاطرهای، رویکردی که بهانۀ خود را نه در جســتارهای فقهی که در جستارهای سیاسی ـ فلسفی و مسئله«اکنونیت» مییابد.

پارمنیدسیسم: فهم ماهیت دولت در ایران*
دکتر حاتم قادری

«تلاش برای ارائه فلسفه ماهیت و وضعیت دولت مدتی است در ایران شروع شده و من نیز در اینجا کوشیدهام این رابطه را توضیح دهم. یادآوری این امر ضروری است که بلندای تاریخ ایران را نمیتوان در یک یا دو محور تجمیع کرد. آنجا که قصد تجمیع داریم باید با تساهل و تسامح لازم به آن توجه کرد. برای ورود به بحث مایلم از یک متن ادبیاتی استفاده کنم، شاید این امر برای فضایی که ما در بلندای تاریخ در آن تنفس و زندگی کردیم، گویا باشد. برادران کارامازوف از جمله چند کتاب بسیار مهم داستایوفسکی است و به عقیده من در زمره کتابهایی است که میتواند با تئوریهای سیاسی پهلوبهپهلو بزند. فرصت نیست که در اهمیت کتاب صحبت کنم، تنها قصد دارم به یکفصل و از آن فصل به چند گزاره اشاره کنم. فصل «مفتش بزرگ». این فصل در کتاب اهمیت کلیدی دارد و حکایت از آن میکند که مسیح بار دیگر به میان مردم بازگشته و شرایط را آنگونه که میپسندید، نمییابد.
سعید امیر ارجمند
اندکی بیشتر از یک سده از سالگرد نخستین قانون اساسی ایران و متمم آن میگذرد. در اوائل قرن بیستم در ایران سخن رایج نه در بارهٔ «دموکراسی» بلکه در بارهٔ «مشروطیت» بودکه به حاکمیت قانون و حکومت برگزیده و پاسخگوی مردم میانجامید. ایدهٔ قانون اساسی از راه غرب و امپراطوری عثمانی در قرن نوزدهم وارد ایران شد و از همان بدو ورود سازگاریاش با اسلام هم تأئید شد. در رسالهای با عنوان «یک کلمه» که در سال 1871 به چاپ رسید، یوسفخان مستشارالدوله استدلال کردکه حکومت مشروطه و دولت نمایندهٔ ملت با روح اسلام سازگار است. نظیر چنین استدلالهائی بهکرّات در دوران انقلاب مشروطه مطرح میشد.

چه آسیبهای درونی متوجه راه سوم است؟ راهی نانوشته و پرمخاطره با یشترین تولیدات فرهنگی و تأثیرات اجتماعی در تاریخ معاصر ایران. راهی که تاکنون قادر بوده هرچند یکبار موج دموکراسی خواهی را رقم بزند و ناخودآگاهی تاریخی را به انباشتی از خودآگاهی و تجربه برای گروههای مختلف اجتماعی تبدیل کند. آسیبشناسی این مخاطرات در حوزه اندیشهورزی و راه و روش انسجامبخشی حائز اهمیت است.

در میزگرد حاضر دکتر نوذری راه سوم را داینامیک و فعال میداند و معتقد است اگر راه مذکور فراست خود انتقادی را همچون نسلهای مختلف فرانکفورتیها برجان بخرد، و از راه به روش شناخت ویژهای نزول نکند، دچار خطر ایدئولوژی زدگی نخواهد شد.
دکتر احمد بنی جمالی
دکتر حسین بشیریه از معدود استادان علوم سیاسی در ایران است که در طول فعالیت حرفهای خود برنامههای پژوهشی مشخص و گاه متفاوتی را دنبال کرده است. این نوشتار تلاش دارد با تمرکز بر منتشرات ایشان اعم از تألیف و ترجمه عناصر ثابت و متحول در این برنامهها را موردبحث قرار دهد.
از نخستین موضوعات موردتوجه دکتر بشیریه میتوان به تلاش وی برای انضمامی کردن دانش سیاسی و نزدیک ساختن آن به حوزه عمومی اشاره کرد. این دغدغه حتی در مورد موضوعات اندیشهای نیز صادق بوده است. در دهه 70 و در حالی که دروس اندیشه سیاسی در قالب معرفی غیر تاریخی و انتزاعی مفاهیم و آراء اندیشمندان سیاسی بدون توجه به پیوندهای آنان ارائه میشد بشیریه رویکردی دیگر داشت.

کشف ذهن؛ کشف نشانگان ریختار ذهن ایرانی
تاریخ انتشار: 6 مهر 1403
اخلاق در ایران؛ بین زمین و آسمان
تاریخ انتشار: 5 مهر 1403
حماقتها و نابخردیهای مقدس
تاریخ انتشار: 9 بهمن 1400
توتالیتاریسم فرهنگی: از فاشیسم تا پوپولیسم در فرهنگ و هنر
تاریخ انتشار: 27 آذر 1400
سوءتفاهمی بنام آکادمی!!
تاریخ انتشار: 14 مهر 1400